Próba to zawartość czystego metalu szlachetnego w stopie, wyrażona w tysięcznych częściach masy. Próba 585 oznacza, że 585 z 1000 części stopu to czyste złoto.
Próby złota i srebra obowiązujące w Polsce
Polskie Prawo probiercze (art. 3 pkt 7) definiuje próbę jako stosunek masy czystego metalu do masy stopu w częściach tysięcznych. Art. 24 ustawy wymienia obowiązujące próby:
| Metal | Obowiązujące próby |
|---|---|
| Złoto | 0,999; 0,960; 0,750; 0,585; 0,500; 0,375; 0,333 |
| Srebro | 0,999; 0,925; 0,875; 0,830; 0,800 |
| Platyna | 0,999; 0,950; 0,850 |
| Pallad | 0,999; 0,850; 0,500 |
Ustawa nie dopuszcza tolerancji ujemnej. Wyrób „odpowiada próbie”, jeśli zawiera co najmniej tyle metalu, ile wskazuje próba. W jubilerstwie najczęściej spotkasz złoto 585 i 750, w inwestycjach 999,9.
Próba złota inwestycyjnego
Sztabki z renomowanych mennic mają zwykle próbę 999,9 (tzw. cztery dziewiątki). Monety bulionowe różnią się:
- 999,9: Orzeł Bielik, Liść Klonowy, Wiedeński Filharmonik, Kangur, Britannia (od 2013 r.)
- 916,7 (22 karaty): Krugerrand, American Eagle
Niższa próba nie znaczy gorszej inwestycji. Moneta 22-karatowa jest cięższa, ale zawiera tyle samo czystego złota (patrz uncja trojańska). Ważne jest, by próba była zgodna z definicją złota inwestycyjnego: co najmniej 995 dla sztabek i 900 dla monet. Sztabki o odpowiedniej próbie porównasz w kategorii złoto inwestycyjne.
Znaki probiercze i urzędy probiercze
Cecha probiercza to prawnie chroniony znak urzędowy, który potwierdza zawartość metalu w wyrobie. Administrację probierczą tworzą Prezes Głównego Urzędu Miar oraz dyrektorzy okręgowych urzędów probierczych (w Warszawie i w Krakowie, z wydziałami zamiejscowymi).
Do obrotu w Polsce mogą trafić wyroby z polską cechą probierczą, z cechą uznawaną na podstawie umów międzynarodowych lub dopuszczoną w UE, EFTA albo Turcji, albo ze świadectwem badania. Ustawa wyłącza z tego obowiązku m.in. wyroby ze złota lżejsze niż 1 g, ze srebra lżejsze niż 5 g oraz monety, które są lub były prawnym środkiem płatniczym. Dlatego na Bieliku czy Krugerrandzie nie szukaj polskiej cechy: próbę i masę podaje sama mennica w napisie na monecie.
Gdy masz wątpliwości co do autentyczności, poznaj typowe sygnały w poradniku jak rozpoznać podrobioną monetę, a przy biżuterii sprawdź przelicznik w haśle karat.
Powiązane hasła
Karat Uncja trojańska Złoto inwestycyjne Bulion
Najczęstsze pytania
Jakie są próby złota w Polsce?
Obowiązujące próby złota według Prawa probierczego to 999, 960, 750, 585, 500, 375 i 333 (zapisywane też jako 0,999 itd.).
Co oznacza złoto próby 585?
Oznacza stop, w którym 585 z 1000 części masy to czyste złoto, czyli 58,5%. To odpowiednik złota 14-karatowego.
Czy złota moneta musi mieć polski znak probierczy?
Nie. Prawo probiercze zwalnia z obowiązku oznaczania monety, które są lub były prawnym środkiem płatniczym, więc próbę potwierdza mennica emitenta.